Metaloplastyka artystyczna i kowalstwo rustykalne

KOWALSTWO ARTYSTYCZNE

Metaloplastyka artystyczna • Kowalstwo tradycyjne • Rekonstrukcje zabytków

Szustak Metaloplastyka – autorskie kowalstwo artystyczne, tradycyjne rzemiosło i rekonstrukcje historyczne

Witaj w świecie, w którym metal nie jest zwykłym materiałem. Jest początkiem historii zapisanej ogniem, młotem i ludzkimi dłońmi. Od ponad dwudziestu pięciu lat tworzę przedmioty, które rodzą się z wyobraźni, doświadczenia oraz głębokiego szacunku dla tradycyjnego rzemiosła. Nie pracuję według gotowych schematów, nie kopiuję cudzych pomysłów i nie powielam własnych realizacji. Każdy nowy projekt traktuję jak osobną historię, dlatego każdy wykonany przeze mnie przedmiot posiada własny charakter, własną tożsamość i własną drogę do ostatecznej formy.

Wierzę, że jeżeli rzemieślnik pragnie zaprzyjaźnić się z tworzywem, wpierw musi postanowić o braku rutyny dla swojego przyjaciela. To właśnie dlatego żadna moja praca nie jest wiernym powtórzeniem poprzedniej. Każda realizacja staje się nowym doświadczeniem, a każda pozostawia we mnie ślad, który wpływa na kolejne dzieła.

Wszystkie autorskie realizacje wykonuję obecnie na podstawie umowy o dzieło z przekazaniem praw autorskich, dzięki czemu nabywca otrzymuje nie tylko ręcznie wykonany przedmiot, lecz jedyne w swoim rodzaju dzieło rzemiosła artystycznego, którego nie odnajdzie w seryjnej produkcji ani w katalogach gotowych wzorów.

Moje portfolio nie jest katalogiem wykonanych prac. Jest kroniką ponad dwudziestu pięciu lat poszukiwań, doświadczeń i rozmów prowadzonych z metalem. Powstają tutaj żyrandole, kinkiety, świeczniki, lichtarze, chrzcielnice, tabernakula, krzyże, balustrady, bramy, furtki, ogrodzenia, poręcze, kraty, rozety, okucia, klamki, kołatki, meble, stoły, ławy oraz setki innych elementów metaloplastyki artystycznej, wykonywanych zarówno według historycznych kanonów, jak i autorskich koncepcji rodzących się bezpośrednio przy kowadle.

Przez lata wypracowałem również własne techniki obróbki metalu. Jedną z nich jest autorskie plastyczne kształtowanie pustych w środku rur stalowych na gorąco i na zimno. Dzięki temu instalacja elektryczna zostaje całkowicie ukryta wewnątrz konstrukcji, a gotowe żyrandole i kinkiety zachowują czystą, rzeźbiarską formę pozbawioną widocznych przewodów. To rozwiązanie pozwala połączyć tradycyjne kowalstwo artystyczne z nowoczesnymi wymaganiami technicznymi bez najmniejszego kompromisu estetycznego.

W mojej pracowni nadal żywe pozostają techniki, które przez stulecia stanowiły fundament prawdziwego rzemiosła. Stosuję ręczne nitowanie na zimno i na gorąco, pasowane opaski zakuwane na gorąco, tradycyjne spęczanie, rozkuwanie, repusowanie, fakturowanie, cyzelowanie, patynowanie oraz wiele innych metod, dzięki którym metal zachowuje autentyczny charakter i niepowtarzalną strukturę. Technologia nigdy nie zastępuje u mnie umiejętności. Ma jedynie dyskretnie wspierać rzemiosło tam, gdzie nie narusza jego charakteru. Nowoczesne rozwiązania wykorzystuję wyłącznie wtedy, gdy pomagają osiągnąć efekt niemożliwy do uzyskania metodami klasycznymi, nigdy jako drogę na skróty.

Moje podejście do rzemiosła oraz wieloletnia praca przy wymagających realizacjach zyskały uznanie między innymi u Stołecznego Konserwatora Zabytków, dla którego najwyższą wartością jest szacunek wobec historycznej materii oraz zgodność z dawnymi technologiami wykonania.

Największym dowodem zaufania pozostaje dla mnie wieloletnia współpraca z Sądem Okręgowym w Warszawie przy Alei Solidarności. Historia ta rozpoczęła się ponad dekadę temu od wykonania 10 monumentalnych żyrandoli oraz 80 ciężkich kinkietów do zabytkowego gmachu z 1938 roku. Po latach instytucja ponownie obdarzyła mnie zaufaniem, powierzając jeszcze większe przedsięwzięcie – zaprojektowanie i ręczne wykonanie od podstaw 17 kolejnych żyrandoli oraz 152 historycznych kinkietów, wiernie odtwarzających charakter przedwojennego oświetlenia. W ramach tej samej realizacji przeprowadziłem również pełną renowację pięciu zabytkowych kinkietów w formie Mieczy Temidy oraz odtworzyłem szósty egzemplarz od absolutnych podstaw, tak aby nie różnił się od historycznych oryginałów.

To właśnie przy takich realizacjach rzemiosło przestaje być zawodem. Staje się odpowiedzialnością za historię, której nie wolno uprościć ani przyspieszyć. Każdy detal, każdy nit, każde przetłoczenie i każda proporcja mają znaczenie, ponieważ po zakończeniu pracy nowy element powinien wyglądać tak, jakby istniał od chwili powstania całego obiektu.

Odrestaurowywanie zabytków i rekonstrukcje historyczne

J

ednym z najważniejszych obszarów mojej pracy jest renowacja zabytków, rekonstrukcja historycznych elementów metalowych oraz odtwarzanie detali architektonicznych, których czas, korozja lub działalność człowieka pozbawiły dawnego piękna. Jest to dziedzina wymagająca nie tylko umiejętności technicznych, lecz przede wszystkim pokory wobec historii oraz ogromnego szacunku dla rzemieślników, którzy tworzyli te przedmioty dziesiątki, a niekiedy setki lat temu.

Każdą rekonstrukcję rozpoczynam od zrozumienia pierwowzoru. Staram się odczytać sposób myślenia dawnego kowala lub metaloplastyka, poznać technologię wykonania, proporcje, charakter linii oraz ślady pozostawione przez jego narzędzia. Dopiero wtedy rozpoczyna się właściwa praca przy kowadle.

Rekonstrukcja nie polega na mechanicznym kopiowaniu zachowanych fragmentów. Polega na zrozumieniu człowieka, który stworzył je przed laty. Dopiero wtedy można uczciwie dopisać brakujący rozdział jego pracy.

W wielu przypadkach zachowały się jedynie pojedyncze elementy, fragmenty konstrukcji, stare fotografie lub niewyraźna dokumentacja. To jednak często wystarcza, aby odtworzyć brakujący detal z zachowaniem charakteru epoki.

Wykonuję rekonstrukcje klamek, zawiasów, krat, balustrad, kutych bram, okuć, rozet, elementów architektonicznych, historycznego oświetlenia, krzyży, tablic inskrypcyjnych oraz wielu innych elementów metalowych, których wierne odtworzenie wymaga cierpliwości, doświadczenia oraz znajomości dawnych technik kowalskich i ślusarskich.

Praca przy obiektach zabytkowych nauczyła mnie, że największym sukcesem rekonstrukcji nie jest pochwała wykonawcy. Największym sukcesem jest chwila, w której nikt nie potrafi wskazać, który element został wykonany współcześnie.

To właśnie ta odpowiedzialność sprawiła, że miałem zaszczyt uczestniczyć w realizacjach prowadzonych zgodnie z rygorystycznymi wymaganiami konserwatorskimi, między innymi podczas wieloletnich prac dla Sądu Okręgowego w Warszawie. Doświadczenia zdobyte przy rekonstrukcji historycznego oświetlenia, renowacji zabytkowych elementów metalowych oraz współpracy z konserwatorami zabytków ukształtowały we mnie przekonanie, że w prawdziwym rzemiośle nie istnieją drobne detale. Każdy z nich współtworzy historię całego obiektu.

Naprawa skorodowanych elementów zabytkowych przypomina często precyzyjną pracę chirurga. Usuwam wyłącznie to, co bezpowrotnie utraciło swoją wytrzymałość, pozostawiając jak najwięcej oryginalnej substancji. Nowe fragmenty wykonuję tradycyjnymi metodami, tak aby stały się naturalnym przedłużeniem historycznej konstrukcji, a nie widoczną ingerencją współczesnego wykonawcy.

Autorska architektura sakralna i elementy liturgiczne

Szczególne miejsce w mojej twórczości zajmuje kowalstwo sakralne oraz metaloplastyka liturgiczna. Od wielu lat projektuję i wykonuję elementy wyposażenia świątyń oraz przestrzeni przykościelnych, łącząc tradycyjne rzemiosło z głębokim szacunkiem dla symboliki chrześcijańskiej oraz historycznej architektury sakralnej.

Powstają tutaj chrzcielnice, tabernakula, krzyże ołtarzowe, krzyże przydrożne, lichtarze, świeczniki, kandelabry, kapliczki, elementy wyposażenia prezbiterium oraz dekoracyjne detale liturgiczne, wykonywane indywidualnie z myślą o konkretnym miejscu i jego wyjątkowym charakterze.

Każdy taki projekt traktuję z wyjątkową odpowiedzialnością. Świątynia nie jest zwykłą przestrzenią użytkową, dlatego przedmiot, który ma służyć kolejnym pokoleniom, powinien powstawać z takim samym spokojem i szacunkiem, z jakim przed wiekami budowano kościoły, klasztory i miejsca modlitwy.

Jednymi z najbardziej charakterystycznych realizacji są monumentalne chrzcielnice o formie kielicha, wykonywane z mosiężnymi misami oraz ręcznie opracowanymi płaskorzeźbami przedstawiającymi Ducha Świętego. Tworzę również krzyże pasyjne, kapliczki parafialne, elementy wystroju świątyń oraz indywidualne realizacje powstające zgodnie z potrzebami parafii, klasztorów i prywatnych fundatorów.

Nie traktuję symboliki religijnej jako dekoracji. Staram się, aby forma, proporcje, światło i każdy detal współtworzyły godność miejsca, dla którego dany przedmiot powstaje.

Styl, który nie zamyka wyobraźni

Choć szczególnie bliskie są mi gotyk, neogotyk, romanizm, secesja, styl rustykalny, industrialny oraz monumentalny brutalizm, nigdy nie zamykam się w jednym kierunku.

Nie przywiązuję się do jednego stylu. Przywiązuję się do jakości wykonania. Styl zmienia się wraz z historią przedmiotu, miejsce pozostaje tylko jedno – przy kowadle.

Nie tworzę kolekcji powielanych wzorów. Każdy nowy projekt jest próbą odnalezienia języka najlepiej odpowiadającego miejscu, architekturze i człowiekowi, dla którego powstaje.

Dlatego w mojej pracowni rodzą się zarówno historyczne żyrandole, kinkiety, bramy, balustrady, kraty i okucia, jak również nowoczesne rzeźby, organiczne formy inspirowane naturą, autorskie meble, elementy wyposażenia wnętrz oraz nietypowe realizacje wykonywane wyłącznie w jednym egzemplarzu.

Nie pytam, czy wykonywałem taki przedmiot wcześniej.

Pytam, jak powinien wyglądać właśnie ten jeden.

Bo każdy nowy projekt zasługuje na własną historię.

Jak pracuję

Każdy nowy przedmiot ma dwóch autorów. Pierwszym jest człowiek, który będzie z nim żył przez kolejne lata. Drugim jest materiał, który powoli zdradza, kim chce się stać. Ja jestem jedynie tym, który pomaga im spotkać się przy kowadle.

Dlatego każdą realizację rozpoczynam od zrozumienia miejsca, do którego trafi, oraz człowieka, który będzie na nią patrzył każdego dnia. Dopiero później pojawia się pierwszy rozgrzany fragment stali, pierwszy świadomy cios młotem i pierwsza decyzja, która rozpoczyna drogę do ostatecznej formy.

Nie tworzę przedmiotów po to, aby były podobne do poprzednich. Wierzę, że każdy zasługuje na własną historię. Jeżeli rzemieślnik pragnie zaprzyjaźnić się z tworzywem, wpierw musi postanowić o braku rutyny dla swojego przyjaciela. Właśnie dlatego żadna moja realizacja nie jest wiernym powtórzeniem wcześniejszej.

Bardzo często pracuję bez sztywnych projektów. Pozwalam doświadczeniu, wyobraźni i samemu metalowi prowadzić mnie do rozwiązań, których nie sposób wcześniej narysować na kartce. To nie przypadek kieruje moją pracą, lecz lata praktyki, dzięki którym potrafię dostrzec rozwiązanie jeszcze zanim stanie się ono widoczne dla innych.

Każdy dzień spędzony w warsztacie uczy mnie czegoś nowego. Nie dążę do tego, aby być najlepszym. Dążę do tego, aby każdego dnia odkrywać siebie na nowo jako rzemieślnika. Zmienia się moje doświadczenie, zmienia się sposób patrzenia na metal i zmienia się człowiek stojący przy kowadle. Dlatego zmieniają się również przedmioty, które wychodzą spod moich rąk.

Od wielu lat towarzyszy mi jeszcze jeden, niewidoczny uczestnik każdej realizacji.

Jest nim autokrytyka.

To ona zatrzymuje mnie zawsze wtedy, gdy ludzka natura próbuje podpowiedzieć łatwiejsze rozwiązanie. To ona zadaje najważniejsze pytanie:

„Czy zaakceptowałbyś ten przedmiot, gdybyś sam był jego przyszłym właścicielem?”

Jeżeli odpowiedź nie brzmi jednoznacznie „tak”, wracam do pracy.

Nie dlatego, że muszę.

Dlatego, że inaczej nie potrafię.

Niejednokrotnie poświęcam wykonaniu znacznie więcej czasu, niż wynikałoby to z samego zakresu pracy. Nie liczę dodatkowych godzin spędzonych nad detalem, ponieważ wiem, że to właśnie one najczęściej decydują o ostatecznym charakterze całego dzieła.

Z biegiem lat zrozumiałem również coś jeszcze.

Największym bohaterem mojej pracy nigdy nie jest sam przedmiot.

Najważniejszy jest człowiek, dla którego powstaje.

Zanim rozgrzeję stal, staram się nawiązać relację z przyszłym właścicielem. Poznać jego sposób myślenia, oczekiwania i emocje związane z miejscem, w którym nowy przedmiot będzie żył przez następne dziesięciolecia. Kiedy pomiędzy rzemieślnikiem a przyszłym właścicielem rodzi się wzajemne zaufanie, praca przestaje być zwykłym wykonaniem zamówienia. Staje się osobistym zobowiązaniem.

Skoro powierzono mi wykonanie czegoś wyjątkowego, moim obowiązkiem jest oddać więcej, niż ktokolwiek się spodziewa.

Największą nagrodą nie jest świadomość, ile pracy włożyłem w wykonanie danego przedmiotu.

Największą nagrodą jest chwila, w której widzę, że nowy właściciel patrzy na gotowe dzieło dokładnie tak, jak patrzył na nie wcześniej jedynie w swojej wyobraźni.

Wtedy wiem, że warto było poświęcić każdą dodatkową godzinę.

Bo rzemiosło nie kończy się w chwili odłożenia młota.

Kończy się dopiero wtedy, gdy przedmiot zaczyna żyć własnym życiem.

Zaproszenie

Jeżeli podczas oglądania moich prac odnajdziesz przedmiot, który zatrzyma Cię na dłużej, zachęcam do przeczytania również historii towarzyszącej jego powstaniu.

Od lat opisuję nie tylko gotowe realizacje, lecz także drogę prowadzącą do ich wykonania. Wierzę, że dobrze wykonany przedmiot nabiera pełniejszego znaczenia wtedy, gdy można poznać również proces jego narodzin, napotkane trudności oraz rozwiązania, które doprowadziły do ostatecznego efektu.

Dlatego moja galeria nie jest wyłącznie zbiorem fotografii.

Jest kroniką wielu lat pracy, doświadczeń, poszukiwań i nieustannego odkrywania możliwości, jakie kryje w sobie metal.

Nie szukam ludzi, którym chcę coś sprzedać.

Cieszę się, kiedy drogę do mojej pracowni odnajdują ci, którzy w rzemiośle szukają czegoś więcej niż dobrze wykonanego przedmiotu.

Bo zanim powstanie dobry przedmiot…

…najpierw musi powstać przekonanie, że trafił do człowieka, który zrozumie jego wartość.

Metaloplastyka to rzemiosło, w którym metal staje się formą artystycznej ekspresji i funkcjonalnego designu.

Tworzę unikatowe elementy dekoracyjne i użytkowe - od żyrandoli, kinkietów, świeczników, przez lustra i meble metalowe, po balustrady, bramy i detale architektoniczne, dopasowane do stylu Twojej przestrzeni.

Każdy projekt powstaje z pasją, wyobraźnią i dbałością o detale, dzięki czemu metal ożywa w niepowtarzalnej formie.

Kowalstwo artystyczne to połączenie tradycyjnej sztuki kowalskiej z nowoczesnym wzornictwem.

Tworzę finezyjne, ręcznie kute elementy metalowe - bramy, balustrady, kraty, meble, ozdoby i akcesoria - które zachwycają estetyką i trwałością. Każde zlecenie traktujemy indywidualnie, projektując je tak, aby oddawało charakter miejsca i osobowość inwestora.

Efekt to nie tylko funkcjonalne wyroby, ale prawdziwe dzieła sztuki.

Kowalstwo rustykalne łączy wiekowe techniki rzemieślnicze z naturalnym, surowym pięknem materiałów, tworząc elementy o wyjątkowym klimacie i charakterze.

Każdy kuty detal - od kutych ogrodzeń i mebli, przez ozdobne akcesoria aż po ozdoby ogrodowe - ma swoją historię i duszę.

Styl rustykalny to hołd dla tradycji, harmonii z naturą i estetyki, która ceni unikatowe wykonanie ponad masową produkcję.

511 079 233

11-730 Mikołajki

jacek_szustak@interia.pl